Huidkanker

In onze cultuur is het ingebed dat je na een dagje strand of vakantie bruin terug moet komen. Zonder ‘lekker kleurtje’ lijkt je vakantie minder geslaagd. Blootstelling van de huid aan UV-straling en dan met name onverstandig zongedrag is echter de voornaamste oorzaak van het ontstaan van huidkanker.

Wist je dat verbranding in de jeugd de kans op het krijgen van huidkanker verdubbelt?

Wat is huidkanker?

Huidkanker is de meest voorkomende vorm van kanker in Nederland. Jaarlijks krijgen bijna 70.000 mensen in Nederland te horen dat ze huidkanker hebben en overlijden ongeveer 900 mensen aan de gevolgen ervan.

Er zijn verschillende vormen van huidkanker. De drie meest voorkomende vormen van huidkanker zijn:

Basaalcelcarcinoom (BCC)

Basaalcelcarcinoom is de meest voorkomende vorm van huidkanker (70% van alle huidkankers). Steeds meer mensen op middelbare leeftijd krijgen te maken met een basaalcelcarcinoom, hoewel steeds vaker bij jongvolwassenen.

Het ontstaat uit cellen van de opperhuid (keratinocyten) die zich onvolledig ontwikkelen. Deze vorm van huidkanker is de minst kwaadaardige vorm van huidkanker en de kans op uitzaaiing is klein. Basaalcelcarcinomen ontstaan vaak op blootgestelde huiddelen zoals het hoofd-halsgebied. Ook kan het op de romp voorkomen, het kan dan sterk lijken op psoriasis of eczeem.
Een basaalcelcarcinoom herken je aan een glanzend, meestal huidkleurig tot lichtroze bultje. Kenmerkend zijn de parelwitte randen van het bultje en verwijde bloedvaatjes die er omheen liggen.

De groeiwijze van een basaalcelcarcinoom is langzaam. Echter is het wel belangrijk om het te behandelen voordat het dieper in de huid gaat groeien.

Plaveiselcelcarcinoom (SCC)

Plaveiselcelcarcinoom is een kwaadaardige tumor van de huid of slijmvliezen (20% van alle huidkankers). Een plaveiselcelcarcinoom kan wel uitzaaien. Plaveiselcelcarcinomen ontstaan vaak op plekken in de huid die veel aan zonlicht zijn blootgesteld. Ruim 80% komt voor in het hoofd-hals gebied. Denk aan de oren, lippen en het gezicht. Maar ook handruggen en de benen zijn voorkeurlocaties.

Je kan een plaveiselcelcarcinoom herkennen aan een huidkleurige tot lichtrood knobbeltje met een ruw oppervlak, die langzaam uitgroeit tot een grote tumor. Als het knobbeltje groter wordt kan het pijnlijk zijn wanneer je er op drukt.

1 op de 15 Nederlanders ontwikkelt een plaveiselcelcarcinoom voor hen 85ste levensjaar. Een plaveiselcelcarcinoom komt vaker bij mensen voor met een lichter huidtype, ouderen en mannen.

Melanoom

Een melanoom is de meest agressieve vorm van huidkanker, waarvan jaarlijks circa 6200 nieuwe gevallen voorkomen en waaraan jaarlijks ruim 800 patiënten overlijden. De incidentie van melanomen in Nederland behoort tot de hoogste in Europa.

Een melanoom kan zomaar ontstaan of vanuit een moedervlek. Een melanoom ontstaat in de pigmentcellen (melanocyten) van de huid. Pigmentcellen kunnen zich op een bepaalde plaats in de huid of slijmvliezen veranderen en overgaan in kankercellen. Bij mannen ontstaat een melanoom vaak op de romp en bij vrouwen vaak op de onderbenen.

Je ziet dat jouw moedervlek veranderd is; van vorm of van grootte en het bloed regelmatig. Als deze symptomen bij jou voorkomen, twijfel dan niet om contact op te nemen met je huisarts.

Hoe ontstaat huidkanker?

Elke kanker ontstaat doordat een cel zich ongeremd blijft delen. Als er veel van deze foute cellen zijn ontstaat er een gezwel of tumor. Deze tumor kan in de meeste gevallen operatief volledig worden weggesneden. Maar soms zijn de cellen zo agressief dat ze zich hebben uitgezaaid naar andere plekken op het lichaam. Dan moet er worden overgeschakeld op een andere behandelwijze.

De cellen die zich ongeremd hebben gedeeld doen dit niet zomaar. Van deze cellen is namelijk het DNA beschadigd. Dit kan komen door UV-straling.

De belangrijkste oorzaak van huidkanker is zonlicht. Teveel blootstelling van de huid aan UV-straling kan leiden tot ernstige huidbeschadigingen. Zonverbanding, zonnebankgebruik, teveel blootstelling aan UV-straling en het hebben van een licht huidtype zijn grote risicofactoren voor het krijgen van huidkanker.

Maar ook andere dingen kunnen de kans op huidkanker vergroten zoals erfelijke factoren of medische behandelingen. Denk aan een orgaantransplantatie of een huid die bestraald is geweest.

Hoe verloopt huidkanker?

Huidkanker is goed te genezen, als je er vroegtijdig bij bent en er geen uitzaaiingen zijn gevonden. Mensen die te maken hebben gekregen met huidkanker blijven enkele jaren tot levenslang onder controle. Dit om tijdig te herkennen of de huidkanker terugkomt of dat de huidkanker zich op een andere locatie gaat ontwikkelen. Hoe vaak je terug moet komen voor controle is afhankelijk van de vorm en het stadium van de huidkanker.

Hoe wordt huidkanker behandeld?

Hoe de behandeling verloopt is afhankelijk van de vorm en grootte van de huidtumor. De leeftijd en de patiënt zijn of haar conditie kan een belangrijke rol spelen hoe de behandeling verloopt.

Veelgebruikte behandelmethoden zijn:

  1. Operatief verwijderen (excisie). Dit is de meest gebruikelijke behandeling. Hierbij wordt een randje gezonde huid om de tumor meegenomen, om er zeker van te zijn dat de hele tumor is verwijderd.
  2. Bevriezen (cryotherapie). Met vloeibaar stikstof worden dan de huidkankercellen kapot gemaakt. Omdat hierbij geen histopathologisch onderzoek plaatsvindt, kan er niet met zekerheid worden gesteld dat de tumor volledig is verwijderd.
  3. Bestraling (radiotherapie). Bestraling is een plaatselijke behandeling die kankercellen vernietigt door middel van straling. Er zijn meerdere bestralingsbehandelingen nodig voordat de tumor is verdwenen. Omdat hierbij geen histopathologisch onderzoek plaatsvindt, kan er niet met zekerheid worden gesteld dat de tumor volledig is verwijderd.
  4. Lichttherapie (fotodynamischetherapie). Bij deze behandeling wordt de huidtumor eerst met een crème of gel gevoeliger gemaakt voor licht. Een paar uur nadat de huidtumor is ingesmeerd, wordt de huidtumor beschenen met een speciale lichtbron die er vervolgens voor zorgt dat de kankercellen doodgaan. Deze behandeling is alleen sommige basaalcelcarcinomen geschikt. Omdat hierbij geen histopathologisch onderzoek plaatsvindt, kan er niet met zekerheid worden gesteld dat de tumor volledig is verwijderd.
  5. Lokale chemotherapie: Chemotherapie wordt door middel van een crème toegepast. De crème bevat een celdeling remmende en celdodende stof die ervoor zorgt dat de kankercellen sterven. Je brengt de crème ongeveer drie weken lang op de huid aan. Deze behandeling is alleen sommige basaalcelcarcinomen geschikt. Omdat hierbij geen histopathologisch onderzoek plaatsvindt, kan er niet met zekerheid worden gesteld dat de tumor volledig is verwijderd.
  6. Lokale immuntherapie. Hierbij wordt een crème op de tumor aangebracht die het immunsysteem activeert. Geactiveerde immuncellen ruimen dan de tumor op. Je brengt de crème ongeveer zes weken lang op de huid aan. Deze behandeling is alleen sommige basaalcelcarcinomen geschikt. Omdat hierbij geen histopathologisch onderzoek plaatsvindt, kan er niet met zekerheid worden gesteld dat de tumor volledig is verwijderd.
  7. Wegbranden. Oppervlakkige groeiende plaveiselcelcarcinomen en basaalcelcarcinomen kunnen dermatologen wegkrabben (curettage) en vervolgens dichtschroeien (coagulatie). Wegbranden gebeurt alleen bij kleine en laag risico huidtumoren.
  8. Als de huidtumor is uitgezaaid naar lymfeklieren of andere organen via de bloedbaan, zijn de mogelijke behandelmethoden: chirurgisch verwijderen, bestralen of immuntherapie.

Wat kun je zelf doen?

Om de kans op huidkanker te verkleinen dien je zorgvuldig om te gaan met UV-straling en zonne-apparatuur. Dat betekent dat je in de zomer de felle zon moet vermijden tussen 11:00 en 15:00 uur en jezelf met een hoge beschermingsfactor moet beschermen. Draag daarnaast een zonnehoed en/of een zonnebril. Een bruin kleurtje is gewild en staat mooi, maar denk je nog steeds hetzelfde als je weet dat het ten koste gaat van je gezondheid?

Check tot slot je huid regelmatig. Wees alert op het ontstaan van plekjes en het veranderingen van plekjes. Je moet weten wat de risico’s zijn van de zon.

De ABCDE regel: Hoe herken je huidkanker?

Met de ABCDE regel heb je een handvat om onrustige moedervlekken te herkennen en onderscheiden van rustige moedervlekken Met de ABCDE regels kun je afwijkende plekjes op je huid checken:

  1. Asymmetrie,  de moedervlek is niet rond maar Asymmetrisch
  2. Border, de rand van de moedervlek is grillig
  3. Colour, de moedervlek bestaat uit meerdere kleurtinten
  4. Diameter,  de diameter van de moedervlek is groter dan een halve centimeter
  5. Evolving, de moedervlek verandert van vorm en/of kleur, jeukt of bloedt


Infographic: Huidfonds

Indien je het vermoeden hebt dat er ergens op jouw huid een afwijkend plekje zit, twijfel dan niet om je huisarts te raadplegen.

Handige links

Stichting Melanoom: www.stichtingmelanoom.nl 
Dit is een patiëntvereniging voor mensen die te maken hebben met melanoom.

Huidheld met huidkanker

Lees in deze rubriek huidhelden de ervaringen van mensen die leven met een ‘huid die anders is’. Een portret van een inspirerend mens. Onze Huidheld Monique:

“Voor de rest van je leven kankerpatiënt”

Het Huidfonds is een erkende goede doelen organisatie en richt zich op

  • Het voorkomen van huidaandoeningen
  • Betere zorg voor mensen met een huidaandoening
  • Acceptatie van de huid die ‘anders’ is

Vind je het ook zo belangrijk dat het Huidfonds zich inzet om huidaandoeningen te voorkomen, voor betere zorg en om acceptatie van de huid die ‘anders’ is te vergroten? Maak dan het verschil en doe een donatie via:

Doneren