Huidkanker

In onze cultuur is het ingebed dat je na een dagje strand of vakantie bruin terug moet komen. Zonder ‘lekker kleurtje’ lijkt je vakantie minder geslaagd. Blootstelling van de huid aan uv-straling en dan met name onverstandig zongedrag is echter de voornaamste oorzaak van het ontstaan van huidkanker. Maar wat is huidkanker eigenlijk?

Wat is huidkanker?

Huidkanker is de meest voorkomende vorm van kanker in Nederland. Jaarlijks krijgen bijna 70.000 mensen in Nederland te horen dat ze huidkanker hebben en overlijden ongeveer 900 mensen aan de gevolgen ervan.

Er zijn verschillende vormen van huidkanker. De drie meest voorkomende vormen van huidkanker zijn:

  • Basaalcelcarcinoom (BCC)
  • Plaveiselcelcarcinoom (PCC)
  • Melanoom

Basaalcelcarcinoom (BCC)

Basaalcelcarcinoom is de meest voorkomende vorm van huidkanker (circa 70% van alle diagnoses). Het ontstaat uit cellen van de opperhuid (keratinocyten) die zich onvolledig ontwikkelen.

De tumoren ontstaan vaak op blootgestelde huiddelen, zoals het hoofd-halsgebied. Ook kan het op de romp voorkomen, waar het kan lijken op psoriasis of eczeem. Een basaalcelcarcinoom herken je aan een glanzend, meestal huidkleurig tot lichtroze bultje. Kenmerkend zijn de parelwitte randen van het bultje en verwijde bloedvaatjes die er omheen liggen.

Dit type huidkanker is de minst kwaadaardige vorm en de kans op uitzaaiing is klein. Echter is het wel belangrijk om het te behandelen voordat het dieper in de huid gaat groeien.

Plaveiselcelcarcinoom (PCC)

Plaveiselcelcarcinoom is een kwaadaardige tumor van de huid of slijmvliezen. Ongeveer 20% van de patiënten met huidkanker heeft dit type tumor. Dit type kan wel uitzaaien en ontstaat vaak op plekken die veel aan zonlicht zijn blootgesteld. Denk hierbij aan de oren, lippen en het gezicht, maar ook handruggen en de benen.

Je kunt een plaveiselcelcarcinoom herkennen aan een huidkleurige tot lichtrood knobbeltje met een ruw oppervlak, die langzaam uitgroeit tot een grote tumor. Als het knobbeltje groter wordt kan het pijnlijk zijn wanneer je er op drukt.

Melanoom

Een melanoom is de meest agressieve vorm van huidkanker. Ongeveer 6200 Nederlanders krijgen jaarlijks de diagnose en ruim 800 patiënten overlijden ieder jaar aan de ziekte. De incidentie van melanomen in Nederland behoort tot de hoogste in Europa.

Een melanoom kan zomaar ontstaan of vanuit een moedervlek. Een melanoom ontstaat in de pigmentcellen (melanocyten) van de huid. Pigmentcellen kunnen zich op een bepaalde plaats in de huid of slijmvliezen veranderen en overgaan in kankercellen. Bij mannen ontstaat een melanoom vaak op de romp en bij vrouwen vaak op de onderbenen.

Hoe ontstaat huidkanker?

Elk type kanker ontstaat doordat cellen zich ongeremd blijft delen. Normaal regelt het lichaam deze celdeling goed. Elke dag delen zich namelijk miljoenen cellen in je lichaam. Daar gaat wel eens wat mis, maar dan zorgt je lichaam ervoor dat deze ‘foute’ cellen zich niet verder delen. Wanneer er meerdere fouten in dezelfde cel worden gemaakt of het lichaam ze niet meer kan opruimen, gaat de foute cel zich verkeerd delen. Dan wordt er gesproken van kanker.

De fouten in de cellen die ongeremd delen, ontstaan niet zomaar. Van deze cellen is namelijk het DNA beschadigd. Dit kan onder andere komen door uv-straling. De belangrijkste oorzaak hiervan is zonlicht en daarmee een veroorzaker van huidkanker. Teveel blootstelling van de huid aan uv-straling kan leiden tot ernstige huidbeschadigingen. Zonverbranding, zonnebankgebruik, teveel blootstelling aan uv-straling en het hebben van een licht huidtype zijn grote risicofactoren voor het krijgen van huidkanker.

Maar ook andere dingen kunnen de kans op huidkanker vergroten, zoals erfelijke factoren of medische behandelingen. Denk aan een orgaantransplantatie of een huid die bestraald is geweest.

Hoe herken je huidkanker?

Een vroege diagnose van huidkanker is erg belangrijk. Hoe eerder een tumor wordt ontdekt, hoe gemakkelijker die behandeld kan worden en hoe groter je overlevingskans. Maar hoe herken je een huidtumor? Met de ABCDE-regel heb je een handvat om onrustige moedervlekken te herkennen en onderscheiden van rustige moedervlekken. Let daarbij op de onderstaande kenmerken:

  1. Asymmetrie – de moedervlek is niet rond maar asymmetrisch
  2. Border (rand) – de rand van de moedervlek is grillig
  3. Colour (kleur) – de moedervlek bestaat uit meerdere kleurtinten
  4. Diameter – de diameter van de moedervlek is groter dan een halve centimeter
  5. Evolving (veranderende vorm) – de moedervlek verandert van vorm en/of kleur, jeukt of bloedt

Indien je het vermoeden hebt dat er ergens op jouw huid een afwijkend plekje zit, twijfel dan niet om je huisarts te raadplegen.

Hoe wordt huidkanker behandeld?

Huidkanker is goed te behandelen als je er vroegtijdig bij bent en er geen uitzaaiingen zijn gevonden. De behandeling is afhankelijk van het type en de grootte van de huidtumor. Daarbij spelen ook de leeftijd en de conditie van de patiënt een belangrijke rol bij de keuze voor een behandeling.

  1. Operatief verwijderen (excisie)
  2. Bevriezen (cryotherapie) – met vloeibaar stikstof worden de huidkankercellen kapot gemaakt.
  3. Bestraling (radiotherapie) – door meerdere behandelingen worden de kankercellen door straling vernietigd.
  4. Lichttherapie (fotodynamischetherapie) – hierbij wordt de tumor eerst met een crème of gel gevoeliger gemaakt voor licht. Vervolgens wordt de tumor beschenen met een speciale lichtbron die er vervolgens voor zorgt dat de kankercellen doodgaan.
  5. Lokale chemotherapie – de crème die wordt gebruikt voor deze chemotherapie, bevat een celdeling remmende en celdodende stof. Hierdoor sterven de kankercellen
  6. Lokale immunotherapie – hierbij wordt een crème op de tumor aangebracht die het immuunsysteem activeert. De geactiveerde immuuncellen ruimen dan de tumor op.
  7. Wegbranden – oppervlakkig groeiende tumoren kunnen worden verwijderd door ze te wegkrabben (curettage) en vervolgens dicht te schroeien (coagulatie).

Wanneer blijkt dat de tumor is uitgezaaid naar lymfeklieren of andere organen, zijn de mogelijke behandelmethoden: chirurgisch verwijderen, bestralen of immunotherapie.

Mensen die te maken hebben gekregen met huidkanker blijven enkele jaren tot levenslang onder controle. Dit om tijdig te herkennen of de huidkanker terugkomt of dat de huidkanker zich op een andere locatie gaat ontwikkelen. Hoe vaak je terug moet komen voor controle is afhankelijk van de vorm en het stadium van de huidkanker.

Handige links

Stichting Melanoom: www.stichtingmelanoom.nl 
Dit is een patiëntvereniging voor mensen die te maken hebben met melanoom.

De Huidkanker Stichting: HUKAS.nl

Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie: NVDV.nl

Lees in deze rubriek huidhelden de ervaringen van mensen die leven met een ‘huid die anders is’. Een portret van een inspirerend mens. Onze Huidheld Monique: