Alles wat u over biologicals wilt weten, Themadag Huidfonds april 2005
Alles wat u over biologicals wilt weten
De 'biologicals' hebben hun intrede gedaan in de dermatologische praktijk, voor mensen met psoriasis. Aangezien dit een belangrijke stap voorwaarts is, organiseerde het Huidfonds hierover op 1 april jl. een themadag voor patiënten, dermatologen, dermatologisch verpleegkundigen en huidtherapeuten. De verwachtingen over deze nieuwe medicijnen zijn hooggespannen. Dat is terecht, menen de deskundigen. Maar vanwege de hoge kosten zal lang niet iedereen de medicijnen vergoed krijgen.
themadag Huidfonds:
Alles wat u over biologicals wilt weten
"Het feit dat nu twee nieuwe medicijnen voor psoriasis vergoed worden, is fantastisch", vertelt drs. Peter Simons, directeur van het Huidfonds. "We hopen dat dit een stap is naar nieuwe medicijnen die ook andere huidaandoeningen beter kunnen behandelen. En wie weet bieden al deze ontwikkelingen op termijn meer zicht op genezing." Simons is meer dan tevreden over de opkomst van deze themadag. "Deze dag heeft een brede opzet en richt zich zowel op de patiënt als op dermatologen, dermatologisch verpleegkundigen en huidtherapeuten. We hebben de beschikking over een schitterende locatie, hier in de Amsterdam Arena en we danken Wyeth Pharmaceuticals voor het mede mogelijk maken van deze dag. Verder zijn we bijzonder trots op de sprekers die we vandaag hier hebben. Prof. dr. Alice Gottlieb uit de Verenigde Staten is echt de pionier op het gebied van biologicals in de dermatologie. We zijn erg blij dat zij haar inzichten met ons wil delen."
Nieuw leven
"Biologicals geven reële mogelijkheden om de huid op een veilige en effectieve manier vrij te krijgen en te houden van psoriasis én om de gevolgen van artritis psoriatica te beperken." Prof. dr. Alice Gottlieb is zeer positief over biologicals.
Zij heeft deze medicijnen als het ware binnen de dermatologie geïntroduceerd. Biologicals - eiwitten die ingrijpen op het afweersysteem - zijn namelijk al langer in gebruik binnen de reumatologie en bij ziekten van de spijsverteringsorganen.
Gottlieb heeft de stap genomen om onderzoek te starten naar het effect van deze eiwitten op psoriasis en artritis psoriatica. De resultaten zijn verbluffend, meent ze. "Mensen die niet op andere medicijnen reageren of andere medicijnen niet mogen gebruiken vanwege de bijwerkingen, kunnen door het gebruik van biologicals een nieuw leven vinden." Dat 'nieuwe leven' bedoelt ze letterlijk, want ze weet dat een chronische huidaandoening grote invloed heeft op het leven van de patiënt. En een behandeling met biologicals kan de kwaliteit van leven zo verbeteren, dat de patiënt dit inderdaad als een nieuw leven ervaart.
Veilig, maar wel controle Het is wel goed om te weten dat ook biologicals niet bij iedereen werken en niet altijd 100% resultaat geven. In Nederland kennen we nu etanercept en efalizumab, maar geen van beide geven gegarandeerd bij iedereen een perfect resultaat. Maar de resultaten zijn toch veelbelovend te noemen.
Hoe zit het met de bijwerkingen? "Het onderzoek binnen de dermatologie loopt nu zo'n zes jaar en binnen de reumatologie zeker tien jaar. Er is geen bewijs gevonden dat er negatieve effecten optreden", aldus Gottlieb. In vergelijking met de gangbare medicijnen als ciclosporine en methotrexaat noemt zij de biologicals kortweg "veiliger". Maar: geregelde controle blijft nodig. De eiwitten remmen immers het afweermechanisme en dat kan bijvoorbeeld infecties in de kaart spelen.
Vanwege die werking is er ook een aantal zogenaamde contra-indicaties, meldt Gottlieb. Wie een actieve infectie heeft, kanker heeft (gehad), wie lijdt aan hartfalen of demyelinisatie* zal geen biologicals voorgeschreven krijgen.
Het afweermechanisme mag in die situaties namelijk niet verstoord worden. De fabrikanten van de in Nederland geregistreerde producten geven bovendien in hun informatie aan dat het gebruik van biologicals niet samengaat met zwangerschap en het geven van borstvoeding.
Patiënten enthousiast maar afwachtend
Zo'n zestig patiënten hebben de themadag bezocht. Na twee lezingen van specialisten, bespraken zij samen de plussen en minnen met dermatoloog dr. Bing Thio als gespreksleider. Hij vraagt de zaal of de biologicals een wondermiddel zijn. Niemand zegt spontaan "Ja!". In tegendeel: "Schijnwondermiddel" en "Lapmiddel" worden genoemd. Want: genezen zul je niet. Thio beaamt dit. De oorzaak van psoriasis ligt in het erfelijk materiaal en ook biologicals veranderen hier niets aan. Hij omschrijft het doel van behandelen als: "Een goed leven hebben zo-lang genezing niet mogelijk is." Vanuit dat oogpunt is hij erg blij met de nieuwe behandelmethoden, "want dan hebben u en ik meer keus."
Injecties geen probleem
Tot nu toe bestaat de behandeling van psoriasis uit zalven, pillen en lichttherapie. De biologicals moet de patiënt of een verpleegkundige injecteren. De werkzame stoffen zijn namelijk eiwitten en ons maagdarmstelsel verteert die gewoon.
Thio verwacht hier geen problemen mee. "Onder de diabetespatiënten moeten heel veel mensen zich geregeld injecteren.
Bovendien krijgt u instructie en er is ook een video beschikbaar." Vanuit de zaal komen ook geen reacties die er op duiden dat mensen huiverig zijn over het injecteren. Maar het zal wel even wennen zijn.
Voor welke vorm van psoriasis?
"Binnen de dermatologie zijn biologicals geschikt voor mensen met reumaklachten waarbij in het bloed geen sporen van reuma te vinden zijn. Dat zijn de mensen met artritis psoriatica", aldus dr. Bing Thio. "Daarnaast kunnen de medicijnen een positief effect hebben voor mensen met plaque psoriasis. Voor andere vormen, als psoriasis pustulosa en psoriasis guttata, zijn deze biologicals (nog) niet beschikbaar. Het effect op die aandoeningen is namelijk nog niet onderzocht."
Wie komt in aanmerking voor vergoeding?
Relatief geringe huidafwijkingen zijn niet voldoende om voor vergoeding in aanmerking te komen, vertelt Thio. Op jaarbasis kost een behandeling met biologicals meer dan tienduizend euro en de overheid noch de verzekeraars zijn van plan alles voor iedereen te vergoeden. Daarom zijn op basis van de werkzaamheid van de biologicals, de ernst van de psoriasis en de behandelgeschiedenis van de individuele patiënt, criteria opgesteld. Thio: "Daarvoor maken we gebruik van twee scores: de PASI en de Skindex-29." De PASI-score zegt iets over de uitgebreidheid en de ernst van de psoriasis. De Skindex-29 stelt vast in welke mate de psoriasis de kwaliteit van leven beïnvloedt. Beide scores moeten een bepaalde waarde hebben om voor vergoeding in aanmerking te komen. Bovendien moet de persoon in kwestie zowel lichttherapie, ciclosporine als methotrexaat hebben geprobeerd (zonder goed resultaat). Óf de persoon in kwestie moet contra-indicaties hebben die deze drie behandelingen niet toestaan. Deze voorwaarden vallen veel mensen zwaar. Zoals Mirjam Antonysen. Zij is samen met haar moeder Ali Ponsteen naar de themadag gekomen. Mirjam heeft psoriasis, maar ziet systemische behandelingen met de gangbare medicijnen niet zitten. "De kans op ernstige bijwerkingen is mij te groot", zegt ze beslist. Over de biologicals is ze wel enthousiast. "Maar zolang ik die andere medicijnen niet heb geprobeerd, kom ik niet in aanmerking voor een vergoeding." Meer patiënten vallen hierover. Natuurlijk is er wel controle tijdens de gangbare behandelingen, maar stel dat je toch blijvende nierschade ondervindt of dat je na langdurige lichttherapie op termijn toch huidkanker krijgt. Waarom dan niet meteen iedereen aan de biologicals? Thio probeert deze discussie te verbreden en meldt dat er in Nederland nog meer zieken zijn. Elke euro is immers maar een keer uit te geven. De zaal blijft er gelaten onder. Janneke van den Berge ziet het wel helemaal zitten. Zij voldoet dan ook aan deze zware criteria. "Ik heb alles geprobeerd, maar niets helpt voldoende. Bovendien kreeg ik last van allerlei bijwerkingen, zoals bijnierschorsproblemen en ik hield vocht vast. Door mijn psoriasis kan ik me niet normaal bewegen, want het is hardnekkig en barst open. Via mijn dermatoloog ben ik hier. De aanvraag voor mijn behandeling met biologicals ligt al bij het ziekenfonds, dus ik hoop dat ik snel wat hoor." En dan is er nog het verhaal van Pieter Oost. Hij kan over de positieve effecten van een behandeling met biologicals meepraten. Hij deed namelijk met veel succes mee aan een test in het AMC. Maar de test is afgelopen en hij voldoet niet aan de criteria voor vergoeding. Voor hem houdt de behandeling dus op. Dat is een tegenvaller, maar hij blijft er positief onder. "Ik ga al jaren naar de Dode Zee en dat werkt voor mijn huid heel goed. Dat traject pak ik nu weer op." En als in het AMC een nieuwe test zal plaatsvinden, hoopt hij er weer aan deel te mogen nemen. Al met al is de introductie van biologicals voor psoriasispatiënten als groep een zeer positieve ontwikkeling. Maar het is ook duidelijk dat het geen wondermiddel is en het is ook niet voor iedereen geschikt. De hoge kosten en de voorwaarden voor vergoeding beperken de toegankelijkheid helaas (nog) in grote mate.
* Demyelinisatie = beschadiging van myeline door een ontsteking; myeline ligt om een zenuw en ondersteunt de prikkeloverdracht.
Vergoedingen
Om voor vergoeding in aanmerking te komen, moet uw dermatoloog voor u een aanvraag indienen bij Stichting LABAG (Landelijke Beoordeling Aanvragen Geneesmiddelen - de organisatie die namens de zorgverzekeraars aanvragen beoordeelt). Er zijn vastgestelde richtlijnen op basis waarvan u wel of niet voor vergoeding in aanmerking komt. Uw dermatoloog is hiervan op de hoogte. Hij maakt dan ook een eerste inschatting voordat hij de aanvraag zal insturen. Uitsluitsel over de vergoeding is meestal binnen een week bekend. In complexe gevallen kan het langer duren. Na de eerste beoordeling volgt na drie maanden een tweede beoordeling, op basis van de behandelresultaten (een periode van drie maanden kan te kort zijn voor een optimaal resultaat - zie het interview met prof. dr. P. van de Kerkhof. In overleg met uw behandelend arts kan Stichting LABAG vervolgens uitstel verlenen voor deze tweede beoordeling). Vervolgens moet de zorgverzekeraar elk jaar de toezegging voor vergoeding verlengen. Ook wanneer het zorgstelsel volgend jaar wijzigt, blijft deze procedure gehandhaafd.
Biologicals en andere huidaandoeningen dan psoriasis
In theorie zouden biologicals ook werkzaam kunnen zijn bij andere huidaandoeningen waarbij het afweersysteem betrokken is. Denk hierbij aan eczeem, allergie, lichen ruber planus en sclerodermie. Maar daar is nog niet voldoende onderzoek naar gedaan. Vooralsnog zijn de medicijnen daarom alleen beschikbaar voor bepaalde groepen psoriasispatiënten.
Vooralsnog zijn de medicijnen daarom alleen beschikbaar voor bepaalde groepen psoriasispatiënten.
'Biologicals in de dermatologische praktijk' als boekje verkrijgbaar Van de themadag van het Huidfonds op 1 april jl. verschijnt een boekje. U kunt dit bestellen via de Huid-Infolijn: (026) 351 41 60. Het boekje is verkrijgbaar tegen verzendkosten, maar voor donateurs van het Huidfonds en leden van de Psoriasis Federatie Nederland en de Psoriasis Vereniging Nederland is het geheel gratis.
Het Huidfonds zet zich in voor de bestrijding van huidziekten. Met uw steun kunnen we dat blijven doen! Het Huidfonds ontvangt geen overheidssteun en is afhankelijk van donaties (of sponsorgelden). Het Huidfonds beschikt over het CBF-keurmerk voor verantwoorde fondsenwerving en -besteding. Wilt u onderzoek naar en voorlichting over huidziekten steunen, dan is uw donatie meer dan welkom op gironummer 77331 ten name van Stichting Nationaal Huidfonds te Arnhem.
Terug naar het overzicht
